Górowo Iławeckie

Zapraszamy do Górowa Iławeckiego!

Z daleka od utartych ścieżek województwa warmińsko-mazurskiego leży niewielkie Górowo Iławeckie. Miasteczko to niezwyczajnej urody, którą zawdzięcza położeniu na terenie Wzniesień Górowskich (nieraz trzeba tu wędrować pod górkę), ciekawym dziejom, architekturze i mieszkańcom różnych kultur i tradycji. Sielski charakter miasta świetnie wpisuje się w otaczającą je okolicę – mozaikę wzgórz, lasów, pól i łąk. Przyroda i spora odległość od wielkich ośrodków miejskich zachęcają do wypoczynku. Brak typowej dla tej części Polski „wielkiej wody” wynagradzają liczne stawy i oczka wodne. Z ich dobrodziejstwa korzysta nie tylko liczna rzesza zapalonych wędkarzy, ale są one też magazynem pożywienia dla różnorodnego ptactwa m.in. okolice upodobały sobie bociany. W pobliżu Górowa znajduje się Bociania Wieś Żywkowo. Niewielka miejscowość w której od marca do września żyje około 150 bocianów!

Swój niepowtarzalny koloryt Górowo Iławeckie zawdzięcza również zachowanym pamiątkom przeszłości. Najważniejszą częścią Górowa jest prostokątny rynek, wpisany w średniowieczny, owalny układ urbanistyczny. Na obrzeżach zachowały się czternastowieczne fragmenty murów obronnych, natomiast na samym środku rynku – ratusz z tego samego okresu, lecz wielokrotnie przebudowywany. Otaczają go kamieniczki z przełomu XIX i XX w. Ratusz, siedziba władz miasta posiada zegar z cennym drobiazgiem - wybijającym godziny dzwonem z 1692r. Tuż przy Placu Ratuszowym znajduje się najstarsza świątynia miasta - unikalna kompozycja stylów w sztuce i różnych tradycji chrześcijańskich. Wybudowana w XIV wieku za czasów państwa zakonnego Krzyżaków jako kościół katolicki, od czasów reformacji aż do lat 50-tych XX w. służyła ewangelikom. Teraz modlą się w niej grekokatolicy. Wraz z nimi w gotyckich murach pojawia się tradycja Bizancjum: ikonostas, freski z wizerunkami świętych, cyrylica. Autorem ikonostasu jest wybitny polski artysta malarz Jerzy Nowosielski. Z wcześniejszego przepysznego barokowego wystroju wnętrza świątyni, dziś podziwiać można wspaniałe, ogromne malowidło sufitowe z 1660 r. Na plafonie zobrazowano sceny biblijne i wydarzenia z życia Jezusa.

Swoją sylwetką zachwyca w Górowie również piękny neogotycki kościół z 1895 r. Dzięki oświetleniu można go podziwiać również nocą. Istnienie obok siebie dwóch a nawet trzech świątyń, jest jeszcze cerkiew prawosławna parafialna z XIX w., pod wezwaniem Zaśnięcia NMP. Początkowo była używana jako kaplica cmentarna.
W 1945 zaczęto starać się o przekazanie jej dla wyznawców prawosławia.
Przy kościele znajduje się żeliwny krzyż z 1823 roku.
Po remoncie Cerkiew wzbogaciła się o nowy żertwiennik, panichidnik, panikadiło, anałoje, podświeczniki, siedmioświecznik, kiwoty. W środku ma typowe cechy cerkwi prawosławnej, typowy 7-dmio rzędowy ikonostas, ikony wykonane ze złota.

Do ciekawych obiektów, które warto w Górowie zobaczyć należy unikatowe Muzeum Gazownictwa, urządzone w dawnej miejskiej gazowni. a w nim zapoznać się z technologią uzyskiwania gazu z węgla. Ciekawym punktem na turystycznej mapie miasta jest też dom, w którym w lutym 1807 roku po krwawej bitwie pod Pruską Iławką nocował Napoleon Bonaparte.

Choć położone bardzo blisko Warmii, Górowo nigdy do niej nie należało. Miasto i okolice jest spadkobiercą prastarej Natangii – ziemi pruskiego plemienia, którego wodzem w początkach XIII wieku był mężny rycerz Herkus Monte. Początkowo odnosił sukcesy w walce z Krzyżakami, jednak zdradzony zginął w nierównej walce. Krzyżacy podbijając kolejne plemiona pruskie poszerzali obszar swojego państwa, lokowali miasta i wsie. To właśnie komtur krzyżacki z Bałgi, Heinrich de Muro, 5 lutego 1335 r. nadaje prawa miejskiej osadzie zwanej początkowo Landstrasse, a później aż do 1945r. Landsberg. Zakon prowadząc swoje ekspansywną politykę potrzebował coraz większej ilości wojsk, opłacał więc rycerzy zaciężnych. A gdy w krzyżackim skarbcu zaczęło brakować talarów na ten cel, zakon zmuszony był oddawać swoje miasta i wsie w zastaw. Tym oto sposobem miasto przypadło Niklisowi Taubenheim. Później przez wiele lat właścicielem miasta był możny ród von Schwerin, który swą siedzibę miał w pobliskim Dzikowie/Wildenhoff. To za czasów ich panowania w 1686 r. w mieście miał miejsce proces i zgładzenie na stosie, oskarżonej o konszachty z diabłem, kobiety ze wsi Augamy.

Wichry historii nie oszczędzały miasta. Wielokrotnie niszczył je ogień. Najtragiczniejszy pożar miał miejsce w 1655r., kiedy spłonęło prawie całe miasto. W 1710r. mieszkańców zdziesiątkowała szalejąca dżuma. Nieprzychylnym okresem był również czas wojen napoleońskich. Wojska Bonapartego ciągnące na pola krwawej bitwy pod Pruską Iławką w lutym 1807r. przyniosły do miasta głód i choroby. Sam cesarz nocował z 17 na 18 lutego w domu miejscowego pastora.

Intensywnie miasteczko zaczęło rozwijać się od połowy XIX w. Zostały wybudowane utwardzane drogi do innych pobliskich miejscowości: do Pieniężna, Lidzbarka Warmińskiego, Bartoszyc i Pruskiej Iławki. W roku 1898 pojawiła się w mieście kolej, wodociąg w 1910, a w 1908 roku wybudowano Miejską Gazownię. Najbardziej potężny z kataklizmów XX wieku – II wojna światowa spowodowała wiele tragicznych zdarzeń m.in. przesunięcia granic i deportacje ludności. Wydarzenia te miały ogromny wpływ również na małe Górowo. Po raz pierwszy w swojej historii miasto pojawia się w granicach Polski. Jego mieszkańcami zostają przybywający z różnych stron kraju Polacy, spora liczba znad Wilii i Niemna, przesiedleni przymusowo Ukraińcy i pozostali nieliczni Niemcy. Kolejne pokolenia mieszkańców starają się pielęgnować swoją kulturę i tradycje. Nikogo nie dziwi tryzub na koszulce chłopaka przechodzącego obok na ulicy, każde dziecko w Górowie wie co to są Kaziuki, niejeden zna smak hreczanych gołąbków, kindziuka i cepelinów. Wielokulturowość łatwo można dostrzec szczególnie podczas świąt religijnych, czy też uroczyście obchodzonych Dni Miasta.